https://nowawiesmala.pl/ Żywe archiwum Nowej Wsi Małej (Klein Neudorf) w gminie Grodków — historia od 1250 roku, nazwy, mapy, statystyki, źródła i miejsce na Twoje wspomnienia. pl-pl Fri, 21 Aug 2026 06:22:04 GMT https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-jutro https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-jutro Trwają starania o włączenie miejscowości w granice administracyjne Grodkowa. Byłby to koniec wsi jako odrębnej jednostki — i początek dzielnicy. Ta strona zostaje niezależnie od wyniku. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-dzis https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-dzis Charakterystyczna bryła dawnego zakładu pełni dziś funkcje mieszkalne. Wieś jest rolnicza, ale nie tylko: działa tu zajazd, stacja paliw i kilkadziesiąt podmiotów gospodarczych. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-prl https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-prl Do dawnego kompleksu trafiają internaty szkoły rolniczej. Wieś żyje rytmem państwowego rolnictwa — i rytmem drogi, przy której leży. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-palac https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-palac Uszkodzona podczas działań wojennych budowla zostaje rozebrana. Z całego założenia zostają dawne zabudowania gospodarskie — i puste miejsce, które nadal jest częścią planu wsi. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-wojna https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-wojna W 1939 r. wieś liczy 289 mieszkańców. Front, a po nim zmiana granic, wymieniają ludność niemal w całości: dawni mieszkańcy wyjeżdżają, przyjeżdżają nowi — w dużej części z ziem wschodnich. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-zaklad https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-zaklad Majątek zostaje sprzedany na cele wychowawcze, a w 1912 r. budynki przejmuje prowincja górnośląska, urządzając w nich zakład opiekuńczo-wychowawczy. Rolniczy folwark staje się instytucją publiczną. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-majatek https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-majatek Wieś wchodzi w epokę prywatnych dominiów. Kolejni właściciele przebudowują folwark, a przy majątku powstaje pałac — budowla, której dziś już nie ma. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-prusy https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-prusy Po pierwszej wojnie śląskiej Śląsk przechodzi pod panowanie Prus. Od 1816 r. Klein Neudorf należy do powiatu grodkowskiego w rejencji opolskiej — administracyjny adres, który przetrwa do 1945 roku. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-dominium https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-dominium Dokument z 1499 r. potwierdza, że miasto Grodków dzierży dominium Klein-Neudorf. Jeszcze w XVI wieku miasto sprawuje tu zwierzchność — wieś jest gospodarczym zapleczem, nie samodzielnym bytem. https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-grodkow https://nowawiesmala.pl/#rozdzial-grodkow W 1324 r. dokument wymienia Nuwendorf w kontekście miejskiego zaplecza. W 1343 r. Grodków nabywa wieś, a rok później miasto wraz z nią trafia do biskupiego księstwa nyskiego.